Giresun'da tarım sektörünün temsilcileri ile "ortak akıl" toplantısı yaptık. Fındık, kivi, süs bitkileri, kiraz, bodur meyvecilik, tarımın finansmanı, iyi tarım uygulamaları ve daha birçok konuda ilginç görüşler, öneriler ortaya çıktı.

   Giresun ekonomisi için fındığın ayrı bir yeri var. Bu nedenle fındığa alternatif aranmıyor, fındığı destekleyici ürünler konusunda çaba gösteriliyor. Kaldı ki, arazi yapısı, fındığın fiyatı ve daha birçok etken fındığa alternatif bir ürün olamayacağını da gösteriyor. Her fırsatta söylediğimiz gibi, fındığa alternatif aramak fındığın değerini bilmemektir.

   Ancak, Giresun'da fındık geliri ile geçinemeyen üreticinin ek gelir sağlama çabasını da desteklemek gerektiği görüşündeyiz.

   Vazgeçilmez ürün olarak görülen fındıkta da yapılacak çok şey var. Verim artışının sağlanması, fındık ağaçlarının gençleştirilmesi, toplanan fındığın kurutulması, fındıktan mamul ürünler üretilmesi, sektöre yönelik makine imalatı ve daha birçok konudaki girişimler umut verici. Geçen haftaki yazıda bu girişimlerden kısmen sözetmiştik.

   Bölgede "çiftçi profesörü" olarak tanınan Mustafa Şahin, fındıkta verimliliğin nasıl artırılacağını kanıtlamış bir çiftçi. Uzun yıllar kamuda görev yapan Mustafa Şahin, çiftçiliği bilinçli olarak yapmayı kafasına koyduktan sonra, bir dönüm alanda ortalama 80-100 kilo fındığın alındığı Giresun'da, aynı alandan 500-550 kilo verim almayı başarmış.

   Bunu nasıl başardığını, şu mütevazı sözlerle anlatıyor: "Verimliliği ancak kültürlü, bilgili insanlar sağlayabilir. Kültürü ve bilgiyi beyinden kalbe indirerek sevgiye dönüştürürseniz başaramayacağınız hiç bir iş yoktur. Ben bunu 1985'te kafama koydum ve yaptığım çalışmaların sonucunda 100 kilo verimi 500 kiloya çıkardım. Nasıl yaptım? Araştırdım. Avrupa'dan Amerika'dan yayınlar getirdim, çevirisini yaptırdım ve çok yararlandım. Yüzde 45 meyilli 10 dönüm alanı terasladım. Önce tek dal, daha sonra çift dal sistemini uyguladım. Verim 5 kat arttı."

   Mustafa Şahin, sadece fındık üretiminde değil, fındığın kurutulmasında da yeni bir model ile öncülük yapıyor. Raf sistemi ile başlattığı bu yöntem yaygınlaştırılabilirse fındığın kurutulması daha kolay hale gelecek ve nemden kaynaklanan hastalıklar önlenecek.

   Keşap Ziraat Odası Meclis Başkanı olan Mustafa Şahin, alternatif ürün olarak kivinin gündeme gelmesinden sonra bu alanda en önemli üretici ülkelerden biri olan Yeni Zellanda'nın kivideki başarısını inceliyor. Oradaki çalışmalarla Karadeniz Bölgesi'ndeki çalışmaları karşılaştırıyor. Tarım Bakanlığı'nın üreticileri yanlış bilgilendirdiğini görüyor.

   Bölgede kivi konusunda yaşanan hayal kırıklığı söylenenleri doğruluyor. Birkaç yıldan beri bölgede binlerce kivi fidanı dağıtılmasına rağmen ortada ciddi bir üretim yok. Üreticilerin verdiği bilgiye göre çeşit adaptasyonu yapılmadığı için kivide istenen başarı elde edilemedi. Bazı kişiler kivi fidanı satışından zengin olurken, üretici çok mağdur oldu.

   Kivi konusundaki gelişmeleri dinlerken, Türkiye'nin tarımda tipik hastalığı olan "plansızlığın" getirdiği büyük zararı görüyoruz.

   Alternatif ürün, çok para getirecek diye üreticiye kivi fidanları dağıtılmış. birçok üreticide ciddi paralar ödeyerek bu fidanları alıp dikmiş. Ağaçlar meyve vermeye başlayınca üretici ne yapacağını şaşırmış. Çünkü, bölgede kivi tüketimi çok az. Ürünü saklayacak, koruyacak soğuk hava deposu yok. Paketleme tesisi yok. Doğru dürüst pazar araştırması yapılmadığı için pazar bulunamamış ve kivi üreticinin elinde kalmış. Diğer tarafta İran'dan Türkiye'ye yılda 9 bin ton civarında kivi kaçak olarak giriyor.

   Toplantıya katılan Yaşar İbaç, Eynesil'in Kekiktepe köyünde kivi üretiyor. Ama kime satacağını bilmiyor. Fiyatının ne olacağını bilmiyor.
Kivi ve tarım konusundaki durumumuzu bir konuşmacının, "üretici bilgisiz, görevi üreticiyi bilgilendirmek olanlar daha da bilgisiz. Önce onları eğitmek lazım" sözleri özetliyor.

   Toplantıda görüşlerini bizimle paylaşan, Ordu Ziraat Odası Başkanı Onur Şahin ve Giresun Ziraat Odası Başkanı Özer Akbaşlı, Türkiye'deki en çalışkan iki oda başkanı. Üreticinin her sorunuyla yakından ilgilenen, çözüm üreten, kamuoyu oluşturan iki başkan birçok konuda işbirliği yaparak, bölgede eksik olan "birlikte iş yapma" kültürüne ciddi katkı sağlıyorlar.

   Ziraat Bankası, kredi vermek için bin dereden su getirince, üretici tefeciye mahkum oluyor. Onur Şahin ve Özer Akbaşlı konuya el atarak özel bankalarla görüşüyorlar. Özellikle Akbank ve DenizBank'tan çok ugun şartlarda kredi olanağı yaratıyorlar. Üreticiler de onların yüzünü kara çıkartmıyorlar, aldıkları kredilerin geri dönüş oranı yüzde 99.

  İki başkanın yeni projesi, Avrupa Birliği fonlarından yararlanarak çiftçilere iyi tarım uygulamalarını anlatmak.

   Giresun'da tarımcıların bugün gösterdiği çaba, yarın çok daha anlam kazanacak. Bu nedenle herkesin bu çabaları desteklemesi, katkı sağlaması gerekir.

                                                                                       Ali Ekber YILDIRIM